Journalisten mogen stelen 10/06/2011
Harald Doornbos en ik studeerden tegelijk journalistiek, in Kampen. Het was een mooie tijd en Harald was bepaald geen muurbloempje. Meer een activist dan journalist, maar dat is later goedgekomen. Bij demonstraties tegen de OV-jaarkaart of studiebeurs, of gewoon tegen Deetman als mens, werd Harald steevast onder luid protest in de boeien geslagen door een paar overijverige dienders. Maar dat terzijde. Doornbos is inmiddels een veteraan, een door de wol geverfd oorlogsverslaggever met internationaal aanzien. (Harald staat zelfs model voor een personage in een Hollywood Film…) Even for the record: Harald en ik zijn geen vrienden, we kwamen hoogstens op dezelfde feestjes, 20 jaar geleden. Op Twitter is goed te volgen waar Harald zich zoal bevindt maar zonder dat fijne medium weet je het ook wel: is er ergens serieuze stront aan de knikker, Harald is van de partij! Tamils plegen na geruime tijd braaf te zijn geweest een aanslag? Doornbos doet verslag. Opstanden in Tunesië, Egypte of Burkina Fasso? Harald vertelt je, desnoods fluitende kogels ontwijkend, via een brakke telefoonlijn precies hoe het zit. Deze week ontstond er een piepklein relletje rond Harald Doornbos. Het begon allemaal met een tweet van de journalist. Ik parafraseer: "wie weet er een goed museum voor de 30 kilo spullen die ik mee heb gerauscht uit het paleis van Khadaffi". Uiteraard was Harald als één van de eersten present in het verlaten hoofdkwartier van de Libische leider. Om daar wat landkaarten, t-shirts en fotoalbums van de verdreven dictator in zijn koffer te proppen. Op Twitter ontstond rumoer: 'diefstal, dat is het!' Harald reageerde fijntjes met een link naar het bericht over de hoogbejaarde man die tienduizenden dollars verdiende nadat hij de in '44 uit een bergwoning gepikte wereldbol van ene A. Hitler aanbood op een veilingsite. De oude soldaat verkocht de gehavende globe (er zitten putjes in van granaatscherven!) aan een Joodse zakenman. "Hier, heb je nog een dief!", twitterde Harald vrolijk. Maar het verwijt aan Doornbos dat ie zich schuldig maakte aan diefstal is natuurlijk zo gek nog niet. Waarom mag je ongestraft de spullen meenemen uit iemands huis? Omdat diegene een dictator is/was? De één z'n dictator is de ander z'n vader. Of mag Harald plunderen omdat hij een journalist is? Of omdat de spullen historische waarde vertegenwoordigen en anders wellicht in een vuilcontainer zouden belanden? Gaat in dit geval het algemeen historisch belang boven het eigendomsrecht? Redelijke vragen. NB: De hoeveelheid is opvallend, 30 kilo is iets anders dan een souveniertje in je binnenzak proppen. En hoe kreeg hij dat het land uit? Als ik 2 kilo teveel meeneem moet ik al ruim aftikken, op de luchthaven. Journalisten hebben geen verschoningsrecht, geen eed gezworen en zijn op geen enkele manier gehouden aan een beroepscode. Die vraag werd wel gesteld, door de dames/heren Twitterati. Journalisten hebben geen geheimhoudingsplicht zoals dokter en advocaten. Journalisten zijn gewoon burgers. Burgers die ervoor gekozen hebben om met hun neus vooraan te staan, dat dan weer wel. Iedereen mag zich journalist noemen en ik denk dat dat heel goed is. Natuurlijk leidt dat tot rare situaties. Boeven, of huichelende zakenmannen die zich journalist noemen. (Steve B., Harry M.) Ik kan er prima mee leven. Ik denk dat het kaf en het koren zichzelf wel kunnen scheiden. Bovendien is er een criterium waar elke journalist aan moet voldoen: er moet een medium zijn dat voor hem of haar als platform dient. Voor langere tijd. De echte dwazen, oplichters en boeven hebben zo'n podium niet. Niet voor lang tenminste. Een journalist heeft zich dus aan dezelfde regels te houden als elke gewone burger. Probleem is dat een journalist voortdurend in situaties terecht komt waar gewone burgers normaal gesproken niet in terecht komen. Wat zou je doen, als je, als reporter, bij het pak em beet het uitgebrande huis van Steve Jobs een 20 jaar oude, met plakband bij elkaar gehouden pre-Ipod vond? Een belachelijk voorbeeld? Voor iemand van het kaliber Harald Doornbos niet. Hij arriveerde vorige maand in Libië na een reis over land vanuit Kenia, door vijandig Soedan en nog wat landen zonder functionerende overheid. Een superkuifje, dat is het. Hij gaat daar waar weinigen durven te gaan, neemt enorme risico's alleen maar om jou te vertellen hoe het er aan toe gaat. In burgeroorlog hier, opstand zus en terreurcampagne zo. Dat ontslaat hem niet van de plicht om zich ethisch te gedragen. Maar wat zou ik gedaan hebben als ik Harald, in het paleis van Khadaffi, zijn zakken had zien vullen met diverse prullaria? Ik zou gezegd hebben: Harald, denk je er aan, wat dat allemaal kost aan overgewicht op het vliegveld? En verder zou ik zelf ook op zoek zijn gegaan naar een leuke foto van Kahdaffi in een rare jurk of een sierlijk gegraveerde presse-papier van een granaathuls: "for our leader". Het spul is niet van Harald, dat weet hij ook wel. Maar hij heeft duidelijk niet de bedoeling om er geld mee te verdienen, hij zocht voor de prullen een museum, weet je nog? Harald denkt, en ik met hem, dat het meesnaaien van dit soort spullen valt in de categorie souvenirjagen. De spullen hebben historische waarde, ze vertegenwoordigen een verhaal. Ik wed dat het museum dat de spullen in de collectie opneemt kan rekenen op een hoop belangstelling. Nog één ding: ik heb op veel nieuwsredacties gewerkt. Op al die redacties vind je kasten vol souvenirs uit oorlogsgebieden en andere ellendige toestanden. Camera-accu's met kogels erin, gestolen plaatsnaamborden maar ook persoonlijke spullen. Spullen die niet het wettige eigendom zijn van diegenen die ze meenemen om tentoon te stellen. Met de bedoeling om iets tastbaars te laten zien dat een vreselijk verhaal vertelt. Niet meer en niet minder. Add Comment AVRO Nachtdienst, EINDE! Dag... 08/28/2010
Met het verdwijnen van de Nachtdienst verdwijnt niet alleen een programma. Er verdwijnt een hele cultus. Een luistercultus rond een betrekkelijk eenvoudig idee: luisteraars helpen andere luisteraars. Toen, bijna 2 jaar geleden, het format van Nachtdienst werd veranderd, was het eigenlijk al een beetje voorbij met die cultus. Voor wie het niet weet: ruim 25 jaar lang stelden luisteraars vragen op de radio waar andere luisteraars dan weer het antwoord op gaven. In de 'nieuwe' Nachtdienst moesten verhalen centraal staan en mocht er geen muziek meer worden gedraaid. Ik vond die beslissing van de AVRO-top destijds best moeilijk te accepteren. Vooral de muziek heb ik erg gemist. Regisseur Peter Belt zocht altijd briljante plaatjes uit die mooi aansloten bij de gestelde vragen of de gegeven antwoorden. Associatief creatief. Nu was het: alleen verhalen van luisteraars. Ik verzon elke week een onderwerp waarover mensen dan konden bellen met hun verhalen. De AVRO deed niet zomaar wat, men heeft echt met de beste bedoelingen geprobeerd om iets nieuws uit te proberen op de radio: talkradio in de nacht. Er zat een idee achter, het nieuwe format sloot beter aan bij de missie die de AVRO zichzelf recentelijk had gesteld. Bovendien was men van mening dat het antwoord op al die luisteraarsvragen tegenwoordig binnen een paar seconden gegoogled kon worden. Dus was Nachtdienst uit te tijd. Maar goed, hoe zit dat met die cultus. Luisteraars van het programma hadden ook contact met elkaar buiten het programma om. Er waren diverse chatkanalen waarin simultaan met de uitzending werd gebabbeld over het programma. Maar ook gedurende de week gebeurde daar het één en ander. Dat liep soms uit de hand, en er ontstonden enorme ruzies. Die ook weer werden bijgelegd, meestal. Er was nog meer. In Utrecht bijvoorbeeld, een kringetje mensen dat telefonisch met elkaar contact had, tijdens en na de uitzending. Er waren mensen die elkaar brieven en kaartjes stuurden met daarop ideeën voor vragen voor de week erop. Er waren luisteraars die elke week (ja, echt elke week) de opname van de Nachtdienst (6 uur) terugluisterden en bij elk blokje een commentaar schreven of mondeling doorbelden op ons antwoordapparaat. Brieven, ik kreeg er elke week een paar dozijn. Elke maandag was de producer wel even druk met verwerken van alle reacties van luisteraars. Foto's in de post, zodat ik 'kon zien tegen wie je het had.' Dat bedoel ik met cultus. Na de verandering veranderde alles. Er kwam kritiek, veel en hard. Soms onterecht en op de man. Soms terecht. Een bekende radio- en televisiepresentator mailde me: 'Beste Martijn, ik vind je een toppresentator maar met de nieuwe formule hebben jullie alle spanning uit het programma gehaald. Het stellen van de vraag en wachten op het beste antwoord. De prikkel om te blijven is er niet meer. Ik heb het geprobeerd maar ik kan er niet meer naar luisteren. Sorry.' Als ik heel eerlijk ben was ik het eens met deze reactie. Ik heb met hart en ziel de 'nieuwe' Nachtdienst gepresenteerd, echt waar. Maar het was het niet meer, het echte sprankelende was eraf. Ik geloof namelijk helemaal niet dat je tegenwoordig het antwoord op elke vraag kunt googelen en, belangrijker, ik geloof, paradoxaal, niet dat die vragen het programma zo uniek maakten. Een voorbeeld: op een nacht belde een dame met de vraag hoe je bloedvlekken uit een witlederen jasje kon krijgen. Na enig doorvragen bleek dat het hier het jasje van mevrouw haar kleindochter betrof. Het meisje had de hele zomer gewerkt om te sparen voor dit witte jasje en werd op een avond van haar fiets geslagen door een stel donken onverlaten. De bloedvlekkenvraag was het verhaal niet, de kleindochter wel. Luisteraars kwamen met juridisch advies om de daders te kunnen vervolgen en haalden terloops het geld op om een nieuw jasje te kunnen kopen. Dat gaat je dus met Google niet lukken. Er zijn meer voorbeelden die mijn stelling onderbouwen dat Nachtdienst-oude stijl een uniek programma was, ook in het internet tijdperk. Wat te denken van een bejaarde dame die niet wist hoe een kuisheidsgordel eruit zag? Dat antwoord heb je binnen een minuut gevonden op het web maar zonder Nachtdienst hadden we nooit kunnen beleven dat een SM-meesteres haar diensten aanbood aan het complete studioteam. Elke week opnieuw werd ik verrast door de vragen: 'Waarom hebben mannen tepels?' 'Er zit een krekel onder mijn boekenkast te tsjilpen, ik wil hem niet doodmaken maar hij moet wel weg, hoe?!' Of Martin Gaus, (de echte?), die met de meest bizarre dierentips kwam: 'Pak de kat bij zijn staart en slinger hem drie keer boven uw hoofd in het rond, daarna zal hij niet meer in zijn etensbak plassen...' En meneer Azman, elke week present om vragen te beantwoorden en een pleidooi voor kernenergie te houden. Wat te denken van mevrouw Thomeer, gedichten en spreuken passend bij de sfeer van de betreffende nacht reciterend? Ik kan nog even doorgaan, taboes waren er niet en dat hebben we geweten ook. Dankzij een verbaasd liefdespaar, weet ik nu alles over orgasmes: 'We hadden net seks en mijn vriendin had een spuitend orgasme, is dat normaal en zo ja hoe werkt dat?' En in dezelfde categorie: 'Kan een transseksueel klaarkomen?' Natuurlijk kan je heel veel dingen opzoeken op het net. Juist zaken als vrouwelijke ejaculatie of hoe je met de in zijn etensbakje plassende kat moet omgaan. Maar als die luisteraars niet gebeld maar gegoogled hadden dan waren we een hoop mooie radio misgelopen. En zeg nou zelf: een net tot vrouw omgebouwde man die naar de radio belt om licht besmuikt uit te leggen hoe haar eerste vrouwelijke orgasme in zijn werk ging, daar heb je toch veel meer aan dan een paar plaatjes en filmpjes op internet? Ik heb gehoord dat op het tijdstip van Nachtdienst BNN met een sex-programma op Radio1 komt. Misschien kan ik gerust zijn en accepteren dat zoiets een waardige opvolger is. En ontstaat er rond dat programma een nieuwe cultus. Shit 08/24/2010
Komen hier plots allemaal mensen naartoe dankzij marijn, heb ik al heel lang niks geschreven... Kom later nog eens terug, ik ben met iets bezig. Dat is lang geleden 06/06/2010
Feestje 04/14/2010
 De komende vijf dagen ben ik de liefde aan het vieren, in bovenstaand kasteeltje. Met mijn meest dierbaren lekker eten, feesten en drinken. Zaterdag trouwen we. De auto is bijna gepakt, vanmiddag gaan we op pad. Ik heb er veel zin an! Tot later weer, of tot ziens in Frankrijk, als je bent uitgenodigd. Lijkenpikkers 04/10/2010
Nog geen uur na het tragische ongeluk met het Poolse regeringsvliegtuig tref je op de nieuwssite van de Telegraaf het eerste digitale condeolanceregister aan. Tamelijk smakeloos, vind ik. Vooral omdat de uitbaters hiervan geen enkele moeite doen hun commerciële intenties te verbergen. Het niveau van de reacties spreekt voor zich.    Steeds meer 04/09/2010
 Ik haat 'steeds-meer-journalistiek'. 'Steeds meer' overvallen, 'steeds meer' mensen tegen hypotheekrenteaftrek, 'steeds meer' dieren sterven uit en het klimaat is 'steeds meer' van slag. Etc etc. 'Steeds meer' dan wat? 'Steeds meer' dan wanneer? Nu al 'meer' dan gisteren? Als ik 'steeds meer' lees of hoor gaan mijn haren recht overeind staan. Terwijl ik kaal ben. Cijfers wil ik, en context! Toch ga ik zelf nu een staaltje van 'steeds meer journalistiek' ten toon spreiden. Ik zie steeds meer vrouwen in mijn buurt die zich van top tot teen bedekken. Ik zeg niet dat ik steeds meer Burka's zie want die zijn blauw. In mijn buurt zijn het zwarte gewaden. Met alleen een klein spleetje om door te kijken. Niet zo'n gezellig gaasje als je op het nieuws uit Kabul ziet. Toen ik hier kwam wonen, in 2003, had ik nog nooit een vrouw in een dergelijk gewaad in het wild gezien. Een tijd geleden begon ik steeds meer kleine meisjes, vier jaar plus minus, met hoofddoekjes te zien. Dat vond ik al raar. Ik dacht namelijk dat meisjes vooral zelf bepaalden wanneer ze hun hoofd gingen bedekken. Dat verklaarde voor mij de gezinnen waarin je de ene dochter met en de andere zonder het door Wilders zo verafschuwde 'kopvod' zag. Geen moeite mee, prima. Maar die kleine kinderen, kleuters nog, met een strak geknoopt geval om het onschuldige hoofdje? Wie bedenkt zoiets? Hoofddoekjes, zo lees ik, zijn bedoeld om te voorkomen dat mannen zich verlustigen aan de vrouw. Gaan degenen die kleine meisjeshoofdjes doeken omdoen ervan uit dat mannen zich verlustigen aan 4-jarige meisjesharen? Hoe sta je dan in het leven? Wat is je houding dan tegenover de samenleving waarin je je kinderen laat opgroeien? Ik zag de hoofddoekkleuters in ieder geval steeds meer, de afgelopen jaren. En nu die kolenzakken met kijkspleet. Steeds meer. Nu al meer dan gisteren. Wat voor signaal wil je daar mee afgeven? Ik heb er veel moeite mee. (En het is ook onveilig in het verkeer, ondanks 'steeds meer' trekken de in zwarte lappen gehulde dames een hoop bekijks.) Wat is de boodschap die zo'n vrouw wil afgeven? "Ik heb schijt aan jullie?". Of: "ik wil graag dat je bang bent voor me?". Of toch onschuldiger: "ik doe wat ik wil en het boeit me niet dat iedereen naar me kijkt"? Ik vraag me steeds meer af waarom er steeds meer van die vrouwen rondlopen en fietsen. En ik snap er steeds meer niets van. (foto WFA NRC, ik durf zelf niet te fotograferen) Trouwperikelen 04/08/2010
Niets maak ik meer mee, reisjes naar Thailand of Malediven zijn niet aan de orde, vliegtuigen heb ik al weken niet meer van dichtbij, laat staan van binnen gezien. Buiten kom ik alleen nog om in mijn auto te stappen, binnen gaat het alleen nog over schoenen, pakken en te bestellen drankvoorraad. Mijn TV is al weken kapot en ik merk het niet eens. Ons Utrechtse huis ziet eruit als Ground Zero, de stofzuiger en de afwasmachine genieten van een lange vakantie. Het aquarium gaat verscholen achter de achterstallige post, niet dat dat erg is want de vissen hadden door een algentapijt toch al geen uitzicht meer. Ja lieve mensen, ik ga trouwen en dat is leuk. Mijn aanstaande echtgenoot en ik werken in volstrekte harmonie aan het tot stand komen van deze monsterproductie. Het is bijzonder, spraken wij vanmorgen tot elkaar, dat er geen sprake is van gevechten en gedoe. In alle trouwmagazines (jaja...) die we hebben gekocht valt te lezen dat menig huwelijk al dreigt te stranden voor het wordt geconsumeerd. Kortom; ik ben erg blij met mijn keuze, totnutoe. Meer heb ik net te melden momenteel, behalve dat ik in juni weer heel vaak op de radio (1) te horen zal zijn, bij de AVRO. Nu weer verder, naar A'dam voor een setje knopen en schoenveters in de juiste kleur.  Cyberpest 03/29/2010
Ik was vorige week op het afscheidscollege van Prof. Mr. Aernout Schmidt. De (emeritus, dus) hoogleraar Recht en Informatica te Leiden sprak daar zeer bevlogen over 'Cyberpest', een besmettelijke ziekte die ons de komende jaren tot last zal zijn. Een ziekte bovendien, waartegen het huidige recht geen soelaas biedt. Schmidt maakte zijn verhaal inzichtelijk door een niet bestaande case op te dissen. Ik probeer kort samen te vatten: een hacker zet een niet opspoorbaar programmaatje op de Blackberry van Balkenende dat kinderporno verspreidt, via diezelfde Blackberry. Dat komt uit, Balkenende krijgt onvrijwillig wachtgeld en een veroordeling aan zijn broek wegens het bezit en de verspreiding van kinderporno. Volgens scheidend professor Schmidt is de technologie uit bovenstaand voorbeeld beschikbaar en wordt deze ook al gebruikt maar dan voornamelijk om spam te verspreiden. Het recht, zoals we dat nu kennen, is op geen enkele manier toegerust om, in dit geval, Balkenende te beschermen tegen het kwaad dat hem is aangedaan. Kortom: Balkenende weet alleen zelf dat hij onschuldig is en zijn vertrouwen in de rechtsstaat zal bepaald niet toenemen. Na afloop sprak ik mr. Germ Kemper, deken van de orde van advocaten. Hij noemde het verhaal van Schmidt 'buitengewoon zwart' en refereerde aan de officier van justitie wiens veelbelovende carrière tot een noodstop kwam nadat uit zijn op een stoep gevonden computer kinderporno werd getrokken. De man (Tonino, weet je nog?!) handelt nu geloof ik parkeerboetes af in Son&Breughel. Of Tonino nu wel of niet de kiddyporn op zijn pc heeft gezet doet nu even niet ter zake: het is op dit moment namelijk zo, dat als er iets illegaals op jouw computer, Blackberry of Iphone wordt aangetroffen, de wet JOU daarvoor verantwoordelijk houdt. Men gaat uit van 'de kennis van nu', bij het openbaar ministerie en de politie. Dat wil zeggen dat als een slimme hacker (m/v) iets op jouw apparaat kan plempen ZONDER dat de politie kan ontdekken HOE hij/zij dat gedaan heeft, JIJ dus de bajes in gaat. Ik herhaal: die technologie is gewoon beschikbaar en functioneert als zojuist beschreven. De professor heeft gesproken. Nu de rest van de betrokkenen nog. |
